Beogradski mostovi – činjenice koje niste znali

Beogradski mostovi – činjenice koje niste znali

Prestonica Srbije i najveći grad na Balkanu, Beograd, leži na ušću dve velike evropske reke – Save i Dunava. Zbog svoje ratne istorije i brojnih razaranja koja su ga zadesila, Beograd ne može da se pohvali sa mnogo mostova koji imaju duži vek trajanja. Ipak, njihova izgradnja je u uticala na urbanistički razvoj, povećanu efikasnost saobraćaja, poboljšano ulično osvetljenje i arhitektonsku sliku grada.

U Beogradu postoji 10 mostova, od kojih dva prelaze preko jedne od najmoćnijih evropskih reka – Dunava, dok ostali mostovi premošćuju reku Savu. Od osam mostova na reci Savi, tri su namenjena železničkom saobraćaju, dva isključivo drumskom, dok je ostatak konstruisan za mešoviti saobraćaj.

Ovo je priča o njima, mostovima čija izdrživost zapanjuje, čija istorija govori o raznim nedaćama i pričama glavnog grada, dok dizajn neosporno iscrtava prepoznatljivi izgled Beograda koji obožavamo.

Železnički most na Savi – najstariji most u Beogradu, veza Evrope sa Carigradom

Iako leži na dve reke, prvi most u Beogradu izgrađen je tek u 19. veku. Železnički most na Savi, imao je kao primarnu namenu povezivanje evropskih prestonica sa Carigradom. Nakon sticanja nezavisnosti na Berlinskom kongresu, ovakva odluka je bila jedna od obaveza tadašnje Kneževine Srbije. Železnički most rušen je u oba rata, a zvaničan naziv koji su mu nadenuli nemački graditelji bio je Princ Eugen.

Postoji još jedna anegdota u vezi sa Železničkim mostom, koja je česta tema turističkih vodiča i predavanja profesora na Arhitektonskom fakultetu u Beogradu. Naime, projektanti starog Železničkog mosta su u tokom izgradnje zaboravili da proračunaju težinu farbe koja je potrebna za čitav infrasturkturni poduhvat. Dodatno opterećenje koje bi farba donela uticalo bi na statiku mosta, pa se od “dekoracije” odustalo.

Brankov most – most koji je menjao nazive, države i izgled

Prvi most u Beogradu koji je poneo naziv neke istaknute ličnosti bio je Most viteškog kralja Aleksandra ujedinitelja izgrađen 1934. godine. Četiri puta je rušen i obnavljan, a nakon Drugog svetskog rata, tačnije 1956. godine poneo je naziv Most bratstva i jedinstva.

Danas je most poznat kao Brankov most, ali i dalje postoji nedoumica da li je naziv poneo prema piscu Branku Ćopiću, koji je skončao život skokom sa tog mosta, ili prema pesniku Branku Radičeviću, po kome se zove ulica u nastavku mosta. Bez obzira na tu nedoumicu, Brankov most je najpoznatiji most u Beogradu, iako po obimu saobraćaja u gradu zauzima drugo mesto.

Još jedna činjenica koju možda niste znali o ovom mostu jeste ta da je Brankov most sačinjen od dva samostalna mosta “blizanca”. Deo mosta koji ide u pravcu Novog Beograda je 15 godina stariji od svog “brata”. Razlog za to je što su, nakon petanestogodišnje upotrebe mosta i urbanističke ekspanzije na Novom Beogradu, kapaciteti porasli pa se tako javila i potreba za širim prelazom.

Brankov most

Most Gazela – jedinstven podvig arhitekture

Most Gazela je po obimu saobraćaja najveći most u Beogradu. Kao deo čuvene “Mostarske petlje”, najveće saobraćajne petlje u Beogradu, u koju se iz šest smerova uliva gradski saobraćaj, most Gazela se nalazi na evropskim putevima E-70 i E-75. Most je izgrađen kao konstrukcijska kombinacija sistema greda i luka, pa tako nema klasičan luk, već deluje pomalo nestabilno, usled “krivih stubova”. Ipak, bezbednost mostova se ne uzima olako, te se testiranja izdžljivosti često obavljaju.

Čuvena anegdota kaže da je Jovanka Broz, prilikom posete gradilištu mosta Gazela, bila začuđena kako će most stajati bez ijednog podupirača na sredini. Mnogi kažu da naziv mosta potiče upravo od njenog dizajna, jer posmatrana iz profila, konstrukcija neodoljivo podseća na afričku gazelu koja u trku prelazi reku.

Most na Adi – najlepši most na Savi

Most na Adi je najmoderniji i najlepši most u Beogradu. Ono po čemu je ovaj most jedinstven, ne samo u našoj zemlji već i u svetu, je to što je najveći viseći most na svetu, kada su pitanju mostovi sa jednim stubom. Most na Adi “visi” samo na jednom pilonu, koji se ne nalazi na sredini reke, pa konstrukcija može izgledati nestabilno.

Zanimljivo je da je, po dužini kablova o koje je most okačen, most na Adi treći na svetu. Dužina kablova okačenih o pilon je približna razdaljini između Beograda i Kijeva, odnosno iznosi oko 1000 kilometara. Most na Adi predstavlja vizuelni simbol grada, a visina stuba na mostu je svega 6 i po metara niža od Avalskog tornja.

Back to Top