Kako je Savamala Beograd učinila posebno šarmantnim

Kako je Savamala Beograd učinila posebno šarmantnim

Očigledno je da Savamala Beograd oplemenjuje sasvim posebnim šarmom, ali malo je onih koji znaju nešto više o istoriji i zanimljivoj priči ovog dela prestonice. Gde je Savamala? Šta je Savamala? Ovo su pitanja koja se sve češće čuju širom Srbije i regiona, jer je ovaj deo grada sve popularniji.

Iako u poslednje vreme vrlo popularna, Savamala je centar raznovrsnih zbivanja na Balkanu mnogo duže. Temeljno smo istražili Savsku mahalu, kako bismo došli do odgovora šta je Savamala i kako je ona Beogradu dala poseban šarm, a šta smo saznali – pročitaćete u nastavku teksta.

Nije Sava mala nego Savska mahala

Pre nego što počnemo sa podrobnim upoznavanjem šarmantne Savamale, red je da raščlanimo poreklo njenog naziva i razbijemo popularni gradski mit da naziv “Savamala” znači “mala Sava”. 

Istina je da je Savamala deo naziva dobila po reci kraj koje se prostire, ali mala ne dolazi od prideva, već predstavlja skraćenicu imenice “mahala”

Izraz “mahala” je u balkanske jezike došao posredstvom Turaka, a označava gradsku četvrt, odnosno naselje ili varoš. Dakle, naziv Savamale ne govori nam da je Sava mala, već da je ovo savsko naselje – Savska mahala.

Gde je Savamala?

Valja naglasiti da su granice Savamale vrlo nejasno određene – svako ima svoj utisak o tome gde je početak, a gde kraj Savske mahale. Ono što niko ne osporava je to da čuvene ulice, među kojima su Karađorđeva, Kraljice Natalije, Brankova, Balkanska i Gavrila Principa, sa njihovim znamenitim građevinama i okolnim simpatičnim čaršijama, definitivno pripadaju Savamali. 

Ovo znači da su važne beogradske lokacije, među kojima su: Zeleni venac, bivša glavna Železnička stanica, kao i sadašnja autobuska, dva mosta, Savsko pristanište, Geozavod i Ekonomski fakultet, deo Savske mahale. Dok su ovako značajne ustanove, kao i mnoge druge zanimljive atrakcije deo Savamale, postavlja se pitanje čega je ona deo.

Savamala deo je centralnih beogradskih opština Savski Venac i Stari Grad. Severni deo Savamale pripada opštini Stari Grad, a centralni i južni predeo deo su opštine Savski Venac. Karađorđeva ulica smatra se centrom naselja Savamala. 

Savamala istorija – kratki osvrt na burnu prošlost beogradske mahale

Obična šetnja Savamalom dovoljna je za izvlačenje zaključka o dugoj i burnoj istoriji naselja. Puna znamenitih istorijskih građevina, zgrada koje proizvode nostalgična osećanja čak i kod onih koji nisu živeli u vreme njihovog građenja, govore same za sebe, te svakoga ko prošeta Savamalom podsećaju na bogato istorijsko nasleđe ovog dela grada.

Novija istorija Savamale vezana je za početak XVIII veka. U to vreme Austrougari su nakon okupacije Beograda započeli selidbu hrišćana iz utvrđenog grada na obalu Save. Iz Savamale su ubrzo krenuli i Sprski ustanci koje je predvodio Karađorđe.

Knez Miloš Obrenović posvetio je značajnu pažnju Savamaloj. Ovde je hteo da razvije trgovački deo grada, kome bi u trgovini pripomoglo premeštanje pristaništa na ovo mesto. 

Tada je svakome ko želi da posluje u, danas urbanoj, Savamali, Obrenović ponudio mnoge beneficije, ali ne želevši da se presele u Savsku mahalu, trgovci su to morali da učine pod većim pritiscima koji su usledeli. 

Savamala ubrzo je postala ono što je knez želeo da bude – novi srpski Beograd sa Abadžijskom čaršijom kao pridvrednim centrom. Već ovde vidimo da su mnogi vladari želeli da Savamalu načine samim centrom grada ali u tome nikad nisu uspeli. Ipak, savska mahala u ovo vreme postala je važna stepenica na putu ka uspehu svakog trgovca iz beogradske čaršije. 

Nakon toga, ovde su podizani veliki, moderni objekti, koji su Savamalu načinili elitnim delom grada. Paralelno s tim, u Savskoj mahali podignuta je Železnička stanica, a izgrađena i tramvajska pruga. 

Jedan od Savamalaca u ovo vreme bio je Gavrilo Princip, koji je živeo u ulici koja danas nosi njegovo ime (tada Bosanska ulica), a radio je na postavljanju kaldrme u Karađorđevoj ulici. Simbolično, i prvi metak u Prvom svetskom ratu ispaljen je upravo ovde, kraj Save. 

Savamala svedočila je i Drugom svetskom ratu, a kamion gasne komore koji je služio likvidaciji Jevreja, bio je smešten u njoj. Od završetka II Svetskog rata do danas, postojali su mnogi planovi i projekti za spuštanje Beograda na reke. Ipak, većina ih nije realizovana. 

Žuti tramvaj 11 ide ulicom Beograda

Savamala danas – zašto je vredi upoznati?

Dvehiljaditih godina Savamala postaje umetnički centar pun galerija, urbanih mesta za izlazak i odličnih kafića i restorana. Pretvara se u autentični centar urbane kulture prestonice, a u boravku na njenim mestima najviše uživa beogradska omladina.

Uporedno, planira se i otpočinje sa izgradnjom Beograda na vodi – najnovijeg arhitektonskog projekta koji je smešten upravo kraj savskog pristaništa, a koji obećava da će od Savamale napraviti elitniji moderni kvart. 

Već na prvi pogled – Savamala će vam ili postati omiljeni deo grada, ili ćete je izbegavati. To je upravo zbog specifičnog ambijenta ovog starog dela grada. Ono što je sigurno jeste to da Savamala ostavlja jak utisak na svakoga ko je upozna

Umetnička blaga Savamale

Umetnički ambijent stvoren u Savamali definitivno je prva od njenih autentičnosti. Kreativni centri kao što su Mikser house (koji je sa radom otpočeo ovde, ali se preselio na Dorćol), zatim Kulturni centar grad, kao i Galerija 12 HUB, savski kraj pretvorili su u centar debata, kreative, predstava, izložba, festivala, revija i koncerata. 

Alternativna umetnička scena Beograda ovde je pronašla svoje sklonište, a njene pristalice, naviknute na savamalski ambijent, uživaju u sadržajima koji su im ovde na raspolaganju. 

Savamala klubovi i noćni život

Umetnici, ali i svi drugi koji uživaju u čarima burnog noćnog života prestonice, nisu ostali uskraćeni ni za vrhunsku ponudu klubova u ovom beogradskom kvartu. Kako Beograđani, oni koji u Beogradu borave, tako i turisti koji obožavaju Beograd, vole da izlaze u Savamalu. 

Kada je u pitanju Savamala klubovi su vrlo raznoliki, a evo samo nekih od njih: Ben Akiba, Industrija bar, Tranzit, Mladost Ludost Gadost, Hype, Brankow, Baraka, Gajba… U ovom delu grada nemoguće je ne pronaći provod! 

Savamala restorani – mesta za prave gurmane

Svako ko voli dobro da popije i pojede pronaći će svoje omiljeno mesto za ove radnje u Savamali. Od pravih, tradicionalnih gurmanluka koji se nude u najstarijoj kafani Beograda, uglednoj kafani Znak pitanja, preko jednog od najelitnijih restorana u gradu, Salona 1905, pa sve do poznate burgerdžinice BurgerCraft, ili najstarije bombondžijske radnje Bosiljčić – Savamala zaista nudi široku lepezu ukusa i hedonističkih doživljaja.Nema sumnje da će Savamala najbolje ispričati svoju priču uživo, kada se uputite u njeno istraživanje. Boravkom i šetnjom ulicama Savske mahale naučićete o posebnom stilu života, na priobalski starobeogradski način. Uživajte u upoznavanju!

Back to Top